مراحل ثبت وقف نامه حوزوی

ثبت موقوفات مربوط به حوزه‌های علمیه، معمولاً در دو مسیر موازی انجام می‌شود:

۱) ثبت حوزوی در دفتر موقوفات و منابع پایدار حوزه

۲) ثبت شرعی و سازمانی در اداره اوقاف،

تعیین نوع مال وقفی (زمین، ساختمان، درآمد ملک، سهام و…) و نیت مشخص: کمک به طلاب، ساخت یا تعمیر مدرسه علمیه، شهریه، کتابخانه، خوابگاه، برنامه‌های تبلیغی و….
مراجعه به یکی از این مراکز برای راهنمایی:
- دفتر موقوفات و منابع پایدار حوزه در همان استان (مثل دفتر قم، تهران و…).
- اداره کل اوقاف شهرستان/استان

ارائه مدارک: سند مالکیت، مدارک هویتی واقف، کروکی و مشخصات ملک یا دارایی.
تکمیل فرم‌های «درخواست ثبت وقف» و تعیین موقوف‌علیهم (طلاب، مدارس علمیه مشخص، مرکز مدیریت حوزه) و متولی (شخص، حوزه، یا اوقاف)
تنظیم وقف‌نامه رسمی در دفتر موقوفات و منابع پایدار یا واحد حقوقی اوقاف و سپس ارسال به اداره اوقاف جهت ثبت و دریافت کد تفصیلی موقوافو بعد اداره ثبت اسناد برای صدور سند تک‌برگ به نام موقوفه. از این لحظه، مال از ملک شخصی خارج و به‌عنوان موقوفه حوزوی شناخته می‌شود.

پس از ثبت رسمی در اوقاف، و اداره ثبت اسناد موقوقه مورد نظر درسامانه موقوفات حوزوی ثبت می گردد.
دفتر موقوفات، مشخصات موقوفه (نوع ملک، محل، درآمد تقریبی، نیت، متولی محلی) را در بانک اطلاعاتی خود ثبت و آن را به عنوان «منبع پایدار حوزه» دسته‌بندی می‌کند تا در برنامه‌های آموزشی، پژوهشی و معیشتی طلاب استفاده شود.

دفتر موقوفات حوزه ، برای هر موقوفه حوزوی برنامه بهره‌برداری (اجاره، طرح توسعه، احیا، تغییر کاربری مجاز شرعی) تنظیم می‌کند تا درآمد حداکثری در چارچوب نیت واقف حاصل شود.
گزارش‌های دوره‌ای از درآمد و نحوه هزینه‌کرد (مثلاً در مدرسه علمیه مشخص، شهریه طلاب، ساخت کتابخانه و…) تهیه و به واقف یا ورثه (در صورت قید در وقف‌نامه)، سازمان اوقاف و مرکز مدیریت حوزه ارائه می‌شود تا شفافیت و اعتماد حفظ شود.

اگر مدرسه یا حوزه‌ای موقوفات قدیمی با سند عادی یا صرفاً شهرت محلی دارد، دفتر موقوفات حوزه می‌تواند در قالب طرح «احیای موقوفات» برای اخذ سند رسمی و تثبیت حقوق حوزه اقدام کند. در سال‌های اخیر، ده‌ها پرونده از این نوع برای مراکز دینی و حوزوی در استان‌ها سامان‌دهی شده است.